Anglesey Antiquarian Society 
Cyfansoddiad (Adolygwyd 1978)

Rheol 1.

Teitl y Cymdeithas fydd 'Cymdeithas Hynafiaethwyr a Naturiaethwyr- Môn', a elwir o hyn ymlaen yn 'y Gymdeithas', a'i hamcanion fydd cynnal astudiaethau ymarferol o archaeoleg gwyddorau naturiol, celf, llenyddiaeth, hanes a phynciau tebyg sydd yn gysylltiedig â Môn, ynghyd â gwarchod dogfennau hanesyddol, henebion, adar a phlanhigion prin, a nodweddion o ddiddordeb daearegol neu wyddonol arall ar yr ynys, ac i feithrin diddordeb a gwerthfawrogiad cyhoeddus o'r pynciau hyn. Mae aelodaeth ar agor i bawb sydd yn cefnogi nodau ac amcanion y Gymdeithas.

Rheol 2.

Y Swyddogion fydd y Llywydd, Is-Lywyddion, Cadeirydd, Is-Gadeirydd, Ysgrifennydd, Trysorydd, Golygydd, ac unrhyw swyddogion eraill a benodir,,an y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol. Bydd cyn Lywyddion yn cael eu penodi'n Is-Lywyddion cyn belled ag y byddant yn parhautn aelodau o'r Gymdeithas.

Rheol 3.

Bydd Pwyllgor a fydd yn cynnwys swyddogion y Gymdeithas ynghyd â naw aelod ohoni, yn rheoli gwaith y Gymdeithas. Bydd angen pum aelod i ffurfio cworwm

Rheol 4.

Byydd tâl aelodaeth y Gymdeithas yn swm blynyddol a fydd yn cael ei bennu gan y Cyfarfod Blynyddol Cyffredinol. Bydd y tâl yn daladwy ymlaen llaw ar 1 Ebrill bob blwyddyn. Telir taliadau aelodaeth i'r Trysorydd. Gellir ethol personau sydd wedi cyflawni gwasanaeth arbennig i'r Gymdeithas fel Aelodau Anrhydeddus o dderbyn enwebiad :gan y Pwyllgor. Yn achos aelodau o dan 18 mlwydd oed, a myfyrwyr mewn ysgolion a cholegau, bydd y tâl aelodaeth yn swm is i'w bennu gan y Cyfarfod Blynyddol Cyffredinol.

Rheol 5.

Bydd hawl gan aelodau sydd wedi talu eu tâl blynyddol i ddal swydd, i bleidleisio yn y Cyfarfodydd Cyffredinol ac i dderbyn copi argraffedig o 'Drafodion' y Gymdeithas a gyhoeddir yn ystod y flwyddyn, yn rhad ac am ddim

Rheol 6.

Bydd gwybodaeth am deithiau a chyfarfodydd y Gymdeithas yn cael ei rhoi i aelodau Cymdeithasau tebyg sydd hwythau yn cynnig manteision tebyg i Aelodau Cymdeithas Hynafiaethwyr a Naturiaethwyr Môn.

Rheol 7.

Bydd angen i unrhyw aelod sy'n dymuno ymddiswyddo o'r Gymdeithas roi r rhybudd ysgrifenedig i'r Ysgrifennydd cyn diwedd y flwyddyn ariannol. Yn absenoldeb rhybudd ysgrifenedig o'r fath, bydd angen i'r aelod dalu tâl aelodaeth y flwyddyn gyfredol onid ydyw eisoes wedi ei dalu. Bydd enwau'r aelodau sydd chwe mis yn hwyr yn talu eu tâl aelodaeth, yn dilyn cais gan y Trysorydd am y taliad, yn cael eu dileu o restr enwau'r Aelodau, ond yr aelodau beius hyn fydd yn gyfrifol am daliadau hwyr o'r fath.

Rheol 8.

Bydd gan y Pwyllgor yr hawl i wahardd unrhyw aelod os ydyw o'r farn bod vmddygiad yr aelod dan sylw yn annerbyniol.

Rheol 9.

Bydd y Pwyllgor yn trefnu o leiaf ddau Gyfarfod Cyffredinol o'r Gymdeithas bob blwyddyn, pan fydd papurau yn Gymraeg neu yn Saesneg yn cael eu darllen a'u trafod. Bydd gweithgareddau o ddiddordeb i Aelodau'r Gymdeithas yn cael eu cynnal ar adegau y penderfyna'r Pwyllgor arnynt, ond gall y Cadeirydd alw Cyfarfod Arbennig o Bwyllgor ar unrhyw adeg y teimla fod hynny'n briodol.

Rheol 10.

Bydd Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol y Gymdeithas yn cael ei gynnal ym mis Mai a bydd angen hanner can aelod yn bresennol er mwyn ffiurfio cworwm. Yn y cyfarfod hwn, bydd Swyddogion a Phwyllgor y Gymdeithas yn cael eu hethol, ynghyd ag archwiliwr ar gyfer y flwyddyn ddilynol. Os bydd nifer yr enwebiadau ar gyfer unrhyw swydd yn fwy na nifer y lleoedd gwag sydd ar gael, bydd aelodau vn cael eu hethol trwy bleidlais. Bydd Adroddiadau'r swyddog a'i ddatganiad ariannol, wedi ei archwilio, am y cyfnod hyd ddiwedd mis Mawrth, yn cael eu cyflwyno a'u darllen. Bydd angen i'r Ysgrifennydd roi rhybudd o ddeg diwrnod clir ar gyfer y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol.

Rheol 11.

Gall y Pwyllgor lenwi unrhyw seddi gweigion a gyfyd cyn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol dilynol.

Rheol 12.

Bydd y Trysorydd yn gwneud taliadau fel a ganiateir o bryd i'w gilydd gan y Pwyllgor a bydd angen iddo gyflwyno Datganiad o Gyfrifon hyd at ddiwedd y mis Mawrth blaenorol i'r Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol. Bydd pob siec yn cael ei harwyddo gan y Trysorydd.

Rheol 13.

Bydd angen hysbysu'r Ysgrifennydd am unrhyw ddiwygiadau arfaethedig i'r Rheohau uchod o leiaf un diwrnod ar hugain clir cyn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol, ac ni fyddant yn cael eu mabwysiadu oni fydd o leiaf deuparth yr aelodau sy'n bresennol o'u plaid. Ni chaniateir gwneud unrhyw newidiadau i'r Rheolau hyn a fyddai'n achosi i'r Gymdeithas beidio â bod yn elusen gyfreithiol.

Rheol l4.

Pe byddai'r Gymdeithas yn cael ei dirwyn i ben, bydd unrhyw asedion a fydd yn weddill yn sgil diddymu'r Gymdeithas, ar ôl talu dyledion ac ymrwymiadau, yn cael eu trosyglwyddo i sefydliad neu sefydliadau elusennol sydd ag amcanion tebyg i rai'r Gymdeithas.